Obywatel nr 1/2010 (48)
Nazwać kogoś wyznawcą spiskowej teorii dziejów to mniej więcej tak, jak przyłapać sportowca na zażywaniu środków dopingujących. Był człowiek – nie ma człowieka.
Obywatel nr 1/2010 (48)
O dobrym państwie (polskim)
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
W krajach europejskich, niepostkomunistycznych,
istnieją ośrodki polityczne, decyzyjne, które
etykietują się politycznie wewnątrz, jednak
w sprawach ważnych na zewnątrz, w kwestiach ich
państwowego interesu – są niezwykle narodowo
solidarne.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Etos lewicy wiecznie żywy
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Wraz z „wielkim otwarciem” nastąpił też wielki przypływ
idei liberalnych, które z różnych powodów okazały się
atrakcyjne. Z kolei ruchy polityczne, które afiliowały się jako
lewicowe, nie nawiązywały do historycznego etosu lewicy
prawie w ogóle. Myślę – i mam nadzieję – że teraz nadszedł
moment zmiany klimatu dla tych wartości.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Zerwany sojusz. Od „Solidarności” i solidarności do neoliberalizmu i cwaniactwa
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Prawica była początkowo głównym ideologicznym
narzędziem niszczenia „Solidarności”,
demoralizacji społeczeństwa i przygotowywania
gruntu pod uwłaszczenie nomenklatury. Lewica
laicka rozegrała zaś zaistniałą sytuację taktycznie
i pierwsza zbiła na niej interes polityczny i ekonomiczny,
oczywiście kosztem społeczeństwa.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Giełda poszybowała w górę, a pensje i premie finansistów
przekroczyły poziom z czasów nadmuchanej przeszłości.
Rośnie jednak wciąż liczba bezrobotnych i ludzi zmuszonych
ogłosić bankructwo. Maleją też realne zarobki tych, którzy
pracują.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Między urzędem a rynkiem. Państwo socjaldemokratyczne a społeczeństwo obywatelskie na przykładzie Szwecji
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Spośród kilkunastu przebadanych krajów, do największej
liczby organizacji należą Szwedzi (średnio 2,6 członkostwa
na osobę), Duńczycy (2,5), Norwegowie (2,4), Holendrzy
(2,3) i Austriacy (2,1). O każdym z krajów, które znalazły
się w „pierwszej piątce” możemy powiedzieć, że mają silnie
rozwiniętą politykę społeczną.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Neoliberalizm po turecku
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
prof. Simten Coşar, Metin Yeğenoğlu
W publicznej świadomości utrwaliło się przekonanie o „konieczności
reform”, zamiast zainteresowania tym, jak powinny
one wyglądać. Zatrudnionych w sektorze nieformalnym,
którzy nie korzystali z żadnych przywilejów w ramach poprzedniego
systemu, przekonano do zawarcia sojuszu z tymi,
którzy w rzeczywistej walce klasowej byli ich wrogami.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Dokumenty przełomu
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
O ile w poprzednim ustroju trudne tematy były „z ustawy”
pomijane, w obecnym pojawiły się zarzuty zbytniego ich
eksploatowania i epatowania widza brutalnością.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Za komuny filmowcy potrafili dyskutować przez cały
tydzień – w gronie samych mistrzów dokumentu! – nad
jednym ujęciem. Właśnie w takiej dyskusji można debatować
o sprawach tego świata – a nie pomiędzy tworzeniem
reklamy a udzielaniem się w serialu.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Po stronie dobra wspólnego
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Obywatel nr 1/2010 (48)
Sięgać tam, gdzie wzrok nie sięga
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Wiele wskazuje na to, że zachodzi generacyjne dziedziczenie
kapitałów społecznych: powiązań, złych nawyków i szkodliwych
dla Polski lojalności – kiedyś wobec Moskwy, teraz
wobec Brukseli lub Waszyngtonu.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Nie widząc, nie słysząc, nie mówiąc
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Tak jak detektywi, powinniśmy zaglądać za kulisy i bezczelnie
zapuszczać się na obszary zbyt uświęcone lub wstrętne,
aby inni zechcieli się nimi zainteresować.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Redukcja do tajności
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Realny może być zamach na prezydenta, nie zaś potajemne
rządzenie światem przez stulecia. Można zaproponować
zasadę: im bardziej kunsztowny spisek, tym mniejsza szansa
jego przeprowadzenia.
Obywatel nr 1/2010 (48)
20 afer gospodarczych na 20 lat III RP
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
dr Krzysztof Pietrowicz
| temat_numeru
Cały czas nie wiemy, jak dokładnie przebiegały afery FOZZ
i Art-B. Tymczasem Grzegorz Żemek stara się o przedterminowe
zwolnienie z więzienia (na razie nieskutecznie),
Aleksandrowi Gawronikowi już udało się wyjść na wolność,
natomiast Bogusław Bagsik jest ponownie nieuchwytny.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Media masowe jako panopticon: przypadek Polski
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Nie przewidział, że można wymyślić jeszcze doskonalsze narzędzie
sprawowania kontroli. Media masowe mają bowiem
nad panopticonem tę przewagę, że nie trzeba siłą zaciągać
ludzi przed ich oblicza. Sami przyjdą. I pokochają.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Za kulisami nauki, czyli eksperci w służbie biznesu
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Aż ponad 33% naukowców przyznało się do popełnienia
w ciągu ostatnich trzech lat jakiegoś nieetycznego czynu.
Najczęściej była to zmiana sposobu przeprowadzenia eksperymentu
lub nawet jego wyników ze względu na naciski ze
strony podmiotów finansujących badania.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Żyłem z wyprzedzania
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Franciszek Wzgórski
Zostawiam materiały i biorę pieniądze. Żyję z wyprzedzania
na trzeciego. Oni nie wiedzą, kim jestem. Ja nie zdradzam,
skąd nagrania pochodzą. Mamy cichą umowę.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Co za dużo, to niezdrowo
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Źródłem dochodów najbogatszych nie jest zazwyczaj
ich udział w kreowaniu dobrobytu, lecz specyficzne
umiejscowienie w ramach współczesnego kapitalizmu.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Czy zasiłki rozleniwiają?
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
W szwedzkim systemie dominuje „produktywistyczny” paradygmat,
zgodnie z którym dorosły, zdolny do pracy człowiek,
powinien – poza pewnymi wyjątkami – pracować. Presję na
to wywiera tamtejsza kultura, ale też sposób, w jaki określa się
czas udzielania świadczeń oraz kryteria ich przyznawania.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Pożegnanie państwa opiekuńczego?
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Kryzys państwa opiekuńczego nie spowodował ani jego
demontażu, ani nie wywołał radykalnych czy rewolucyjnych
zmian na masową skalę, które miałyby polegać na konwergencji
tradycyjnych modeli w kierunku liberalnego.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Kraj za wielkim miastem
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Przyczyną wielkiego regresu na polskim rynku produktów
rolnych były inicjowane przez władze państwowe głębokie
zmiany w otoczeniu rolnictwa, a przede wszystkim wyprzedaż
przemysłu rolno-spożywczego w znacznej części w ręce
obcego kapitału, który nie chciał mieć do czynienia z półtoramilionową
rzeszą drobnych producentów rolnych.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Hipermarkety a spirala ubóstwa
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
System niskich cen, oparty na niskich płacach i narzucaniu
producentom niekorzystnych warunków, bazuje na złej sytuacji
społeczno-ekonomicznej lokalnego rynku. Wysokie bezrobocie
i ubóstwo skłaniają ludzi do robienia zakupów w tzw. tanich
sieciach, by zabezpieczyć podstawy swojej egzystencji. Zwiększona
sprzedaż owocuje otwieraniem kolejnych filii, które zwiększają
skalę problemów powodowanych przez „system Lidl”.
Obywatel nr 1/2010 (48)
O własnych siłach (powietrznych)
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Opłacalność produkcji samolotów
szkolno-bojowych na terenie
własnego kraju dobrze widać
na przykładzie Indii. Cena
samolotu kupowanego za granicą
wynosi ponad 18 mln dolarów,
zaś montowanego (a częściowo
także produkowanego)
na subkontynencie jest o 4 mln niższa.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Wspieranie gospodarki społecznej – przykład z Francji
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Typowym dla francuskiej gospodarki społecznej zjawiskiem
jest przejmowanie przez kolektywy pracownicze likwidowanych
małych i średnich firm prywatnych i tworzenie na
ich bazie nowych przedsiębiorstw społecznych, najczęściej
w formule spółdzielni pracy.
Obywatel nr 1/2010 (48)
W całej tej – w gruncie rzeczy sensownej – wizji społeczeństwa,
które ma się rozwijać, brakuje wrażliwości na to, jak
wiele jest barier społecznych, które uniemożliwiają rozwój
poszczególnym jednostkom. Tego jest mało w myśli neokonserwatywnej,
natomiast mnóstwo w Biblii.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Religia w służbie pracy
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Jednym z elementów walki między największym obecnie
na świecie sprzedawcą a IWJ był pokazanie w ponad 1100
kościołach, synagogach i minaretach filmu dokumentalnego
Roberta Greenwalda „Wal-Mart: The High Cost of Low
Price”, piętnującego złe praktyki sieci.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Kościół, lewica, demokracja
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
To również instytucja, która jako jedna z nielicznych ujmuje
się za społecznie i ekonomicznie wykluczonymi: ludźmi
biednymi, starszymi, z małych miasteczek i wiosek, gdzie
parafia jest jedynym miejscem, w którym mogą znaleźć pomoc
i zrozumienie. Słowem, tych, których nie obejmuje nowoczesny
dyskurs wykluczeniowy, według którego wykluczeni są
dobrze zarabiający homoseksualiści, ale już nie starsze osoby
żyjące z głodowych emerytur, tylko dlatego, że słuchają tego
a nie innego radia.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Kościół a duch kapitalizmu
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Duch indywidualistyczny, panujący w życiu gospodarczym,
doprowadził do kapitalizmu, który w skrajnej swej formie
doprowadził do dyktatury pieniądza. Pius XI zwraca uwagę
na smutne zjawisko naszych czasów – w ręku nielicznych jednostek
skupia się niebezpieczna potęga i despotyczna władza
ekonomiczna.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Katolicyzm tam, gdzie go nie widzimy
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Być może, że ideał społeczeństwa bezklasowego jest możliwy
do osiągnięcia. Nie oznacza to, by wszyscy ludzie mieli mieć
równe dochody, ale oznacza brak nieprzebytych murów i różnic
między ludźmi, takich, jakie stwarza czy to kapitalizm,
czy komunizm z jego niedostępną elitą za murami Kremla.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Będąc głodni, poczęli iść i rwać kłosy
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Dlaczego po kryjomu ściągnął bochenek chleba w sklepie?
Dlaczego tych dwoje się rozeszło, a tamtych dwoje żyje ze sobą
bez ślubu? Dlaczego ta dziewczyna poszła na ulicę? Dlaczego
ten chłopiec się rozchuliganił? Dlaczego ten się rozpił? Dlaczego
ten fałszował pieniądze, a ten dawał łapówki, a tamten
je przyjmował? Trzeba nieraz długo i cierpliwie szukać
odpowiedzi na to „dlaczego”. A gdy się zrozumie „dlaczego” –
trzeba natychmiast myśleć o tym, jak pomóc temu bratu.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Przez lud do narodu
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Nowe społeczeństwo
polskie, którego stworzenie
postulował Popławski,
wymagało, aby – jak pisał
Norwid w „Promethidionie” –
została zasypana przepaść
pomiędzy „słowem ludu,
a słowem pisanym i uczonym”.
Lekarstwem na to rozdarcie
miała być demokratyzacja,
stopniowe zlewanie się tych
warstw w jedną całość.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Lektura (społecznie) obowiązkowa
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Co jednak warte podkreślenia, nie postuluje on „zniesienia
państwa”, a raczej „oświecony etatyzm”, bazujący na rzeczywistym
uczestnictwie inicjatyw społecznych w procesach
decyzyjnych o charakterze kulturowym, ekonomicznym czy
politycznym.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Ciemna strona biznesu
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Dawno nie miałem w rękach książki
tak kompleksowo, a jednocześnie
tak przystępnie opisującej całą
komplikację – i całą tragedię –
globalnego kapitalizmu, niszczącego
pozostałe jeszcze bariery na drodze
do ostatecznego zwycięstwa
oligarchii.
Obywatel nr 1/2010 (48)
Sojusznicy czy pasożyty?
Artykuł dostępny tylko w drukowanym wydaniu „Obywatela”. Zamów prenumeratę!
Mimo przyprawionej „gęby” ideologa gardzącego wykształceniem
i pragnącego pognębić inteligencję, dążył on do
czegoś zgoła przeciwnego. Jak pisze Dubel, Powszechna
inteligenckość to, zdaniem Machajskiego, docelowy stan
porewolucyjny.
